Egilea: Jose Poza
Argazkia: Shutterstock.com
Hitz kopurua: 1153
Irakurketa denbora: 6 Minutu
Mahai gainean irekita dagoen ordenagailu eramangarria, erdi egindako apunteak eta bigarren planoan erreproduzitzen ari den bideo bat. Edo mugikorra eskuan, eguneko joan-etorrietan edukiak kateatuz. Euskadiko eta Nafarroako unibertsitateko ikasle askorentzat, YouTube ez da plataforma bat bakarrik: etengabeko presentzia bat da, momentuaren arabera laguntzen, informatzen edo entretenitzen duena.
PUBLIZITATEA
Ikusiker ikus-entzunezkoen behategiaren azken txostenak, 2025-2026 ikasturteari dagokionak, presentzia hori zenbateraino sendotu den berresten du. Hamar kasutik hirutan, Interneten kontsumitutako azken edukia YouTuben izan da. Horrela, plataformak Instagram gainditzen du (% 25,1) eta TikTok aplikazioaren oso aurretik kokatzen da (% 10,9).
Datuak badu garrantzia. YouTube alternatiba izatetik eduki digitalerako sarbide nagusi izatera igaro da. Hala ere, posizio menderatzaile horrek ez du esan nahi erabilera uniformea denik. Itxurazko homogeneotasun horren azpian, ikerketak kontsumitzeko moduan desberdintasun argiak atzematen ditu, bereziki generoak, arreta motak eta hizkuntzak baldintzatuta.
Plataforma bera erabiltzeko bi modu
Lehen kontraste handia agertzen da YouTube nork eta zein intentsitaterekin erabiltzen duen aztertzean.
Gizonen artean, plataforma da nagusi argi eta garbi, % 40,9k dio ikusitako azken edukia YouTubekoa izan dela. Emakumeen artean, aldiz, bigarren tokian geratzen da (% 21,9), Instagramen atzetik (% 29,8), eta TikTokek ere pisu handiagoa du (% 14,8, gizonen % 5,9ren aldean).
Aldea ez da plataforma baten aukeraketa puntualera mugatzen. Erabilera-maiztasunera hedatzen da: gizonen % 61,6 egunero sartzen da YouTuben, emakumeen % 34,5en aldean. Hau da, gizonek ia bikoiztu egiten dute emakumeen erabilera-maiztasuna.
Hala ere, YouTubek espazio partekatua izaten jarraitzen du. Ikasleen % 6,3k soilik dio inoiz ez duela erabiltzen. Arrakala ez dago sarbidean, baizik eta eguneroko errutina digitalean duen lekuan.
Denbora, arreta eta gailua: bi kontsumo-logika
Desberdintasunak nabarmenagoak dira plataforma nola erabiltzen den aztertzean. Gizonen % 42,5ek egunean ordubete baino gehiago ematen du YouTuben, emakumeen % 33,3ren aldean. Kontrako muturrean, emakumeek kontsumo laburrenak pilatzen dituzte: % 35,7k egunean ordu erdi baino gutxiago eskaintzen dio, gizonen % 22,3ren aldean.
PUBLIZITATEA
Baina denbora ekuazioaren zati bat baino ez da. Gailuak beste irakurketa-gako bat sartzen du. Emakumeak batez ere ordenagailu eramangarritik sartzen dira (% 46,5), eta gizonak, berriz, telefono mugikorretik (% 37). Alde horrek erabilera-testuinguru desberdinak iradokitzen ditu: ordenagailu eramangarria une egonkorragoekin lotzen da, etxean edo ikasketa-espazioetan; mugikorra, berriz, kontsumo zatikatuago batekin, egunean zehar banatuta.
Logika hori arretan ere islatzen da. Emakumeen % 68,3k aitortzen du bideoak ikusten dituen bitartean beste gauza batzuk egiten dituela; gizonen artean, berriz, % 53k. Aldi berean, gizonek joera handiagoa dute edukiak osorik ikusteko: % 81,5ek dio hala egiten duela ohikotasunez, emakumeen % 69,9ren aldean.
Gizonen artean kontsumo maizagoa, jarraituagoa eta fokalizatuagoa nagusitzen da. Emakumeen artean, berriz, erabilera etenagoa da, beste jarduera batzuetan integratua. Ez da ohituren arteko desberdintasun hutsa, plataformarekiko harremanaren aldea ere bada: batzuek kontsumoaren espazio nagusi gisa erabiltzen duten bitartean, besteek eguneroko errutinan lagungarri gisa txertatzen dute.
Bideo luzeak formatu laburraren garaian
Gazteen kontsumoa formatu laburretara aldatu dela dioen ideiaren aurka, YouTubek eduki luzeetarako espazio gisa funtzionatzen jarraitzen du. Ikasleen erdiak baino gehiagok 15 minututik gorako bideoak nahiago ditu.
TikTok edo Instagrameko Reels-ekin lehiatzeko diseinatutako Short-ak ez dira harrera-maila berera iritsi. Emakumeen % 67,8k dio ez dituela inoiz ikusten; gizonen artean, berriz, kopuru hori % 33ra jaisten da.
PUBLIZITATEA
Interesa batez ere eduki-sortzaileengan biltzen da: youtuberrak, gamer-ak eta vlogariak dira nagusi, bai gizonen artean (% 37,4), bai emakumeen artean (% 32). Hortik aurrera, desberdintasunak berriro agertzen dira: musika eta pop kultura nesken artean; kirolak mutilen artean.
Entretenimendua da motibazio nagusia (% 49), bereziki gizonen artean (% 55,1). Hala ere, beste funtzio batzuk ere betetzen ditu: ikastea edo informazioa lortzea bigarren motibazio gisa agertzen da haien artean; emakumeen artean, berriz, musika entzutea da bigarrena.
Algoritmoak erabakitzen du zer ikusten den
Eduki zehatzetatik harago, ikerketak kontsumitzeko moduan aldaketa sakonago bat dagoela adierazten du.
Ikasleen % 45,4k dio YouTuben jarraitzen dituen gomendioak batez ere plataformaren atal automatizatutik datozela; gizonen artean, ehuneko hori % 50etik gorakoa da. Horren aurrean, ia % 29k dio ez duela inoren gomendiorik jarraitzen.
Horrek erakusten du gehienek ez dutela edukirik modu aktiboan bilatzen; aitzitik, sistemak proposatzen duena onartzen dute. YouTubek ez ditu bideoak soilik banatzen: pantailan agertzen dena hautatu, ordenatu eta lehenesten du.
Horrela, kontsumoa plataformaren barne-logikaren menpekoago bihurtzen da. Eta logika horrek dagoeneko funtzionatzen duena indartzeko joera du: gehien ikusten diren, gehien partekatzen diren edo arreta gehien atxikitzen dituzten edukiak.
Ondorioa argia da. Esploratu baino gehiago, ikasleen gero eta zati handiago batek algoritmoak gidatutako zirkuitu baten barruan kontsumitzen du. Zirkuitu hori ez da neutroa, eta bai edukien aniztasuna, bai haien ikusgarritasuna baldintzatzen ditu.
Euskara, zirkuitu nagusitik kanpo
Funtzionamendu horrek eragin bereziki nabarmena du hizkuntzan.
YouTubeko kontsumoa gehienbat gaztelaniaz egiten da (ia % 80), eta ondoren ingelesez (% 16,6). Euskara apenas % 1,7ra iristen da. Ikasleen erdiak aitortzen du ez duela inoiz bideorik ikusten hizkuntza horretan. Kontrastea esanguratsua da. Euskara hezkuntza-sisteman, bereziki Euskadin, eta ohiko hedabideetan presente dagoen lurralde batean, hizkuntzak gazteen kontsumo digitaleko plataforma nagusian duen pisua ia hutsala da.
PUBLIZITATEA
Ikasleen laurden batek baino ez du adierazten euskarazko edukiak modu aktiboan bilatzen dituela; % 18, berriz, gomendio automatikoen bidez iristen da horietara. Hau da, haien presentzia, neurri handi batean, zirkuitu algoritmikoan sartzeko duten gaitasunaren mende dago.
Eredua beste esparru batzuetan ere errepikatzen da. Telebistan, euskarazko edukiak aitortutako azken ikustaldiaren % 10,7 dira, kopuru txikia ere bai. Hala ere, aldea handiagoa da ingurune digitalean; izan ere, bertan ikusgarritasuna ez dago eskaintzaren mende bakarrik, baizik eta plataformaren barruan duen zirkulazioaren mende.
Gomendioek gidatutako sistema batean, hizkuntza gutxituetako edukiek ez dute soilik erabiltzailearen arreta lortzeko lehia, pantailan agertzeko lehia ere badute. Eta hesi bikoitz horrek bere irismena mugatzen du.
Kontsumo gehiago, sorkuntza baino
Erabileraren intentsitatea gorabehera, edukien ekoizpenak gutxiengoa izaten jarraitzen du. Ikasleen % 4,5ek baino ez ditu bideoak igotzen YouTubera.
Edukia sortzen dutenen artean, vlog erako formatu pertsonalak dira nagusi, batez ere emakumeen artean. Gizonek, berriz, komediara jotzen dute gehiago. Hizkuntzari dagokionez, gaztelania da nagusi, nahiz eta emakume sortzaileen artean euskararen presentzia apur bat handiagoa izan.
Datuak plataformaren zeregina mugatzen du: parte-hartze aktiborako espazio bezala baino gehiago, kontsumo-ingurune bat bezala funtzionatzen du nagusiki.
Musikaren eta podcasten kontsumoa
Ikerketak musikaren eta podcasten kontsumo digitala ere aztertzen du.
Musika eguneroko ohitura da oraindik: ikasleen % 85,1ek egunero entzuten du, batez ere telefono mugikorretik (% 92,1). Spotifyk kontsumo hori kontzentratzen du, eta plataforma nagusi gisa finkatzen da, ia bost ikasletik lauk aukeratzen baitute.
Kontsumoaren intentsitateak zentraltasun hori indartzen du. Gazteen % 61,9k egunean ordubete baino gehiago ematen du musika entzuten, eta horrek ohitura hori bere eguneroko errutina digitaleko egonkorrenetako bat bihurtzen du. Lehentasunei dagokienez, hiru estilok biltzen dute hautuen zatirik handiena: pop/rocka (% 26,4), pop-a (% 25,8) eta reggaetoia (% 17,6).
Podcastak, aldiz, ezarpen-maila mugatuagoa du. Ikasleen % 40k ez ditu entzuten, eta horrek ohiko erabiltzaileen eta bazterrean geratzen den zati esanguratsu baten artean banatutako agertoki bat marrazten du. Formatu hori kontsumitzen dutenen artean, elkarrizketak eta entretenimenduzko edukiak dira nagusi.
Hemen ere mugikorrak gailu nagusi gisa jarduten du: podcastak entzuten dituzten hiru ikasletik bik telefonotik egiten dute, ordenagailu eramangarria aukeratzen duen % 18,1en aldean. Eredua errepikatu egiten da: kontsumo malgua, eguneko une sakabanatuei lotua eta gailuaren erabilera-logikara egokitua.
Ikerketak erakusten duenez, YouTube, bideo-plataforma huts bat baino gehiago, informaziorako, aisialdirako eta kulturarako sarbidea antolatzen duen ingurune bat da. Eta, horrenbestez, ohiturak islatzeaz gain, horiek moldatzen ere laguntzen du. Euskararena bezalako errealitateek ingurune horretan zer baldintzatan —eta zer ikusgarritasunekin— parte hartzen duten da zabalik geratzen den galdera.
