Euskal gazteak duela hiru urte baino hobeto daude eta, aldi berean, inoiz baino ezkorrago daude etorkizunak ekarriko dienari buruz. Ez da kontraesana: Aurrera Begira inkestaren hamahiru ediziok marrazten duten paradoxa nagusia da. 2025eko abenduan, Euskadin bizi diren 15 eta 29 urte bitarteko 2.727 pertsonari galdetu zieten beren egoerari eta itxaropenei buruz.
Ongizate pertsonalaren indizeak 100etik 73 puntu lortu zituen 2025ean, COVIDa baino lehenagotik izandako baliorik handiena. 2022ko pandemiaren osteko gutxienekotik izandako susperraldia etengabea izan da, baina oraindik urrun dago 2019an erregistratutako 78 puntuetatik. Berreskuratu ez dena konfiantza kolektiboa da: gazteek beren ingurunea nola hautematen duten neurtzen duen indizea —Euskadiren eta gazteen egoera gizatalde gisa— 65 puntura jaitsi da, 2024an baino bi puntu gutxiago.
Bi dimentsioen arteko aldeak hamabi urtez konpondu gabe dagoen joera laburbiltzen du. Egoera pertsonalari buruz galdetzen denean, batez bestekoa 7,3koa da 10etik. Euskal gazteriaren egoerari buruz galdetzean, oro har, 5,8ra jaisten da. Zenbat eta gazteago, orduan eta baikorrago: 15 eta 19 urte artekoek 68 punturekin baloratzen dute oraina, eta 25 eta 29 urte artekoek 62rekin. Adinak gora egin ahala, lan-merkatuaren eta etxebizitzaren errealitatearekiko esposizio handiagoa dago, eta ingurunearekiko pertzepzioa okerragoa da.
Falta dena: dirua eta osasun mentala
Bizitzako alderdien balantzea da, agian, Aurrera Begira inkestaren tresnarik finena. Ez du soilik galdetzen gazteak zenbateraino dauden pozik beren bizitzako hainbat arlorekin, alderdi horiei zenbateko garrantzia ematen dieten ere neurtzen du. Bi puntuazioen arteko aldeak zehazten du balantzea: zerbait oso garrantzitsua bada gazte batentzat, baina gogobetetze txikia sortzen badio, arrakala negatiboa eta handia da. Bereizketa horrek etsipena eta ongizatea nahastea saihesten du.
PUBLIZITATEA
Emaitzarik deigarriena diru erabilgarriarena da: 19 puntu gutxiago, neurtutako guztien arteko desorekarik handiena. Gogobetetze ekonomikoa 100etik 64 puntutan kokatzen da, eta gazteek ematen dioten garrantzia, berriz, 83 puntura iristen da.
Arrakala horren tamaina ulertzeko, Gazteen Euskal Behatokiaren Gazteen Adierazleak 2025 txostenak adierazten du 18 eta 29 urte bitarteko soldatapeko euskal gazte baten batez besteko soldata garbia hilean 1.381 eurokoa izan zela 2024an. Oinarri ekonomiko horretan sostengatzen dira, batez ere, gainerako bizi-proiektuak.
Emakumeek 21 puntu negatiboko arrakala pilatzen dute, gizonek baino lau puntu gehiago; horrek, neurri batean, soldata-errealitatea islatzen du: Gazteen Adierazleak 2025 txosten beraren arabera, 18 eta 34 urte arteko euskal emakume gazteek batez beste gizonek baino % 11 gutxiago kobratzen dute.
Bigarren defizit handiena osasun mentalarena da, 15 puntu gutxiagorekin. Arlo horretako gogobetetze-maila hobetu egin da —2023ko 70 puntuetatik 2025eko 74ra—, baina gazteek ematen dioten garrantziak, 100etik 89 puntukoa denak, arrakala zabalik mantentzen du. Horrela, hobekuntza subjektiboa pandemiaren aurretik baino askoz hedatuago dagoen ondoez psikologikoarekin batera bizi da.
Datu klinikoek norabide berean jotzen dute. Eusko Jaurlaritzaren Osasun Inkestaren arabera, gazteen % 18,9k antsietate- edo depresio-sintomak izan zituen inkesta egin aurreko lau asteetan 2023an; 2018an baino bi aldiz gehiago, ehunekoa % 8,3koa baitzen. Emakumeen artean, kopurua % 25,6ra igotzen da.
Gazteen bakardadearen bilakaerak antzeko joera erakusten du: 2018ko % 1,6tik 2023ko % 7,3ra. Eta 20-24 urtekoen artean, bederatzi gaztetik batek dio maiz sentitzen dela bakarrik.
Enplegua: baikortasuna, prekaritatearen atze-oihartzunarekin
Lan-merkatuari dagokionez, Aurrera Begira inkestaren datuak nahiko baikorrak dira. Langabezian dauden gazteen % 79k urtebete baino gutxiagoan lana aurkitzea espero du, 2021etik izandako ehunekorik altuena. Ikasleen artean, % 82k uste du ikasketak amaitzean ikasitakoarekin lotutako lana aurkituko duela, serie historikoko daturik handiena.
PUBLIZITATEA
Baikortasun horrek oinarri objektiboa du. Gazte Adierazleak 2025 txostenaren arabera, Euskadiko gazteen langabezia-tasa % 10,9ra jaitsi zen 2024an, Behatokia 2010ean neurtzen hasi zenetik izandako mailarik baxuena, eta Espainiako batez bestekoaren oso azpitik.
Arazoa ez dago hainbeste enplegua lortzean, baizik eta enplegu horrek bizi-proiektu bat eraikitzeko eskaintzen duen egonkortasunean. Lanean ari diren gazteen % 41ek uste du hurrengo urtean lana galtzeko edo lan-baldintzak okertzeko arriskua duela.
Behin-behinekotasunak ahultasun hori markatzen jarraitzen du: soldatapeko hamar gaztetik lauk aldi baterako kontratua dute; proportzio horrek gora egiten du 25 urtetik beherakoen artean, eta Europako batez bestekoaren gainetik jarraitzen du. Emakume gazteek, gainera, prekaritate horrekiko esposizio handiagoa dute, eta laneko segurtasunik ezaren pertzepzio handiagoa.
Euskadiko gazteen % 9k soilik uste du nahi gabe emigratu beharko duela. Kanpoan lan egitea aurreikusten dutenen artean, gehienek aukera gisa planteatzen dute, eta ez premia gisa.
Emantzipazioa: desiraren aurkako matematikak
Euskal gazteen % 45ek uste du datorren urtean ezingo dituela bere emantzipazio-proiektuak gauzatu. 2022tik izandako baliorik altuena da. 20-24 urtekoen artean (independizatzeko beharra sentitzen duten baina oraindik horretarako baldintzarik ez dutenak) ehunekoa % 53ra igotzen da.
Etxebizitzari buruzko datuek zehaztasunez azaltzen dute blokeoa. Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitzen Beharrei eta Eskariari buruzko Inkestaren arabera, bakarrik alokatzeak gazte baten hileko soldata garbiaren % 52,4 kontsumitzen du. 25 urtetik beherakoen artean, proportzioa ia % 70era iristen da. Merkatu librearen batez besteko errenta 350 euro handiagoa da hilean soldatapeko gazte batentzat onargarria litzatekeena baino, gainerako gastuak arriskuan jarri gabe; 25 urtetik beherakoen kasuan, arrakala hori 465 eurora heltzen da. Erostea ere ez da aukera eskuragarriagoa: lehen hipoteka-kuotak batez besteko soldataren % 64 hartuko luke, eta % 85 gazteenen kasuan.
Emaitza da emantzipatzeko desiraren eta benetako aukeren arteko distantzia gero eta handiagoa. Euskadin, familia-etxea uzteko batez besteko adina 29,8 urtekoa da, gazteek egin nahiko luketen adina baino bost urte gehiago. 18 eta 34 urte bitarteko 58.300 pertsona inguruk diru-sarrera propioak dituzte, etxebizitza bat behar dute eta ezin dute eskuratu: 2015eko ia berberak dira, arazoa ordurako ere larria baitzen.
PUBLIZITATEA
Datu batek erakusten du nola aldatu den etxebizitza-merkatuarekiko harremana. Duela hamar urte, emantzipatu gabe zeuden gehienek nahiago zuten alokatu erosi baino. Gaur egun, lehentasun hori gutxiengoa da. Alokairuaren garestitzeak urteetan etxebizitza-eredu malguagoetara jotzen zuteben joera irauli du.
Aurrera Begira inkestak erakusten du arazoaren zati handiena (% 43) familiaren etxean bizi diren eta alde egin nahi duten, baina epe laburrean bideragarritzat jotzen ez duten gazteei dagokiela.
Amatasuna atzeratzen da
Amatasun eta aitatasun atzeratuaren indizea (seme-alabak izan nahi lituzketen baina egokitzat jotzen duten adinean hori egitea litekeena ikusten ez duten gazteak) % 31ra iritsi da 2025ean, serie historikoko maximoetatik gertu. 2015ean % 21ekoa zen.
Familia bat osatzeko gogoa ez da desagertu. Ondorengorik gabeko gazteen % 74k dio seme-alabak izatea gustatuko litzaiokeela, 2018tik ehunekorik handiena. Hala ere, nahi dutenen artean, gutxiengo batek bakarrik uste du oso litekeena dela hori egitea imajinatzen dituzten baldintzetan eta garaietan.
PUBLIZITATEA
Euskal gazteek lehen seme-alaba izateko nahi luketen adina ia ez da aldatu azken hamarkadan (30,2 urte). Aldatu dena da proiektu hori gauzatu ahal izango denaren pertzepzioa. Etxebizitza egonkor bat lortzeko zailtasunak eta lan-prekarietateak amatasuna eta aitatasuna gero eta gehiago atzeratutako erabaki bihurtzen dituzte.
Konfiantza kolektiboa, minimoetan
Etorkizunarekiko konfiantza-indizea —gazteek datozen bost urteetan beren egoera pertsonala, euskal gazteriaren egoera eta Euskadikoa nola bilakatuko den espero duten neurtzen duena— 53 puntura jaitsi da 100etik, seriea 2013an hasi zenetik izandako mailarik baxuenera. 2017an 75era iritsi zen.
Itxaropen pertsonalak eusten dio: % 63k uste du bere egoera indibiduala hobetuko dela bost urtean, nahiz eta 2024ko % 68,5etik behera egin duen. Kolapsoa dimentsio kolektiboan dago. % 18,6k bakarrik espero du euskal gazteriaren egoerak hobera egitea, eta % 41,9k okerrera egingo duela aurreikusten du. Euskadi osoari dagokionez, jada ezkorrak (% 33,4) baikorrak (% 26,6) baino gehiago dira.
Ikuspegi historikoak testuingurua ematen du. Gazteen Adierazleak 2025 txostenak jasotzen duenez, euskal gazteen % 49,6k uste du gurasoak baino egoera hobean dagoela adin berean. 2008an, proportzio hori % 76,8koa zen. 25 eta 29 urte bitartekoen artean, hirutik batek bakarrik pentsatzen du hori. Ikerketa berak adierazten du % 70ek uste duela erakundeek ez dituztela haien iritziak kontuan hartzen, nahiz eta ehuneko hori 2022ko % 81eko maximotik jaitsi den.
Euskal gazteek ez dute 2025ean pandemiaren ondorengo urteetan bezalako krisi pertsonalik deskribatzen. Izan ere, ongizate-adierazleek susperraldi iraunkorra erakusten dute. Okertzen dena beste zerbait da: ingurune ekonomikoak, etxebizitzari lotutako baldintzek eta esparru instituzionalak hobekuntza indibiduala bizi-proiektu egonkor bihurtzeko aukera emango dutenaren gaineko konfiantza.
Bi pertzepzio horien arteko arrakalak ondo laburbiltzen du Aurrera Begira inkestak erakusten duen belaunaldi-unea: gazteek duela urte batzuk baino lasaiago begiratzen diote orainari, baina inoiz baino ziurgabetasun handiagoz etorkizunari.
