Hego Euskal Herriak hiru milioi biztanle izango ditu hamar urte barru, gaur egun baino ia 100.000 gehiago. Hazkunde neurritsu horren atzean, ordea, biztanleriaren piramidearen eraldaketa sakona dago. 2035ean haur gutxiago egongo dira, adineko pertsona askoz gehiago, eta biztanleria gazteari, gero eta neurri handiagoan, immigrazioak eutsiko dio.
Euskal Estatistika Erakundeak (Eustat) eta Nafarroako Estatistika Institutuak (Nastat) aurkeztutako proiekzioek panorama bera marrazten dute lurralde osorako, nahiz eta bi lurraldeek, bakoitza bere aldetik, erritmo desberdinetan aurrera egin. Euskadi poliki hazten ari da, eta Nafarroa intentsitate handiagoz.
2026tik 2035era bitartean, Hego Euskal Herriko mapa demografikoa gehiago aldatuko da barrutik kanpotik baino. Eustatek Euskadirako eta Nastatek Nafarroarako egindako proiekzio ofizialak batuz gero, lurralde osoa 2,9 milioi biztanletik 3 milioi baino gehixeagora igaroko da. 99.039 pertsona gehiago izango dira, % 3,4ko hazkundea, itxuraz apala.
Biztanleriaren bolumenak ekuazioaren zati bat baino ez du erakusten. Adinaren araberako egitura, ordea, biztanle kopuru osoa baino askoz gehiago aldatuko da. Datorren hamarkadak lurralde zahartuago bat utziko du: haur eta nerabe gutxiago, 65 urtetik gorako pertsona askoz gehiago —bereziki 80 eta 90 urtetik gorakoak—, eta lan egiteko adinean dagoen biztanleria, kanpotik iritsitako pertsonen etorrerari esker bakarrik mantenduko dena.
Euskal Herriko biztanleriaren hazkundea ez da homogeneoa izango; paraleloki doazen bi dinamikaren emaitza da. Nafarroa Euskadi baino askoz intentsitate handiagoz haziko da, eta apur bat handituko du bere pisua multzoaren barruan. Euskal Autonomia Erkidegoak, berriz, lurralderik zahartuena eta dinamismo demografiko txikienekoa izaten jarraituko du.
Bi abiadurako hazkundea
Proiekzioek erakusten dute Hego Euskal Herriak hazten jarraituko duela datorren hamarkadan, baina beste garai batzuetan baino erritmo txikiagoan.
Aurreikusitako ia 99.000 biztanle berrietatik, Euskadik eta Nafarroak antzeko kopurua irabaziko dute zenbaki absolutuetan, 50.000 pertsona inguru bakoitzak. Pisu erlatiboa, ordea, desberdina izango da, Euskadik hazkundearen erdia baino zertxobait gehiago ekarriko baitu, eta Nafarroak zertxobait gutxiago.
Aldea abiapuntuan dago. Nafarroak, hasieran 690.000 biztanletik beherako biztanleria izanik, % 7,1eko hazkundea izango du, eta 737.711 biztanlera iritsiko da. Euskadik, berriz, 2,23 milioi biztanletik abiatuta, % 2,3 egingo du gora, eta 2.278.400 biztanle izatera iritsiko da. Hazkunde-intentsitatearen alde horren ondorioz, Nafarroa Hego Euskal Herriko biztanleriaren % 23,6 izatetik % 24,5 izatera igaroko da.
Euskadi barruan ere alde nabarmenak daude. Araba izango da aurreikusitako hazkunderik handiena izango duen lurralde historikoa (+ % 4), Gipuzkoaren (+ % 2,1) eta Bizkaiaren (+ % 1,8) aurretik, azken horrek dinamismo demografiko txikiena erakusten jarraituko baitu.
Gero eta zaharragoa den gizartea
Biztanleriaren zahartzea da Eustaten eta Nastaten proiekzio demografikoek erakusten duten aldaketa nagusia.
2035ean, Euskadi eta Nafarroa osoan lau biztanletik batek baino gehiagok 65 urte edo gehiago izango ditu. Talde hori biztanleria osoaren % 23,9 izatetik % 27,6 izatera igaroko da. Adin-tarte horren barruan, 85 urtetik gorakoen taldea izango da piramide demografiko osoan gehien haziko dena, % 31,4 bederatzi urte eskasean, 148.000 pertsonatik gora igaro arte.
Joerak lurralde osoari eragiten dio, baina egoera desberdinetatik.
Euskadik erkidego zahartuena izaten jarraituko du. 65 urte edo gehiagoko biztanleak guztizkoaren % 24,7 izatetik % 28,5 izatera igaroko dira. Nafarroak egitura erlatiboki gazteagoari eutsiko dio, baina ia bide bera egingo du: adinekoak Nafarroako biztanleriaren % 21,3 izatetik % 24,6 izatera igaroko dira.
Euskadi poliki hazten ari da, eta Nafarroa intentsitate handiagoz
Zahartze-prozesu horrek elkar indartzen duten bi fenomenori erantzuten dio. Alde batetik, bizi-itxaropena hazten ari da eta belaunaldi jendetsuak adin nagusietara iristen ari dira. Bestetik, jaiotza-tasa baxuak pixkanaka gutxitzen du belaunaldi gazteen pisua, piramide demografikoaren oinarria estutuz.
Zahartze horrek, bereziki handia 85 urtetik gorakoen artean, presio egingo die osasun-zerbitzuei eta mendekotasuna artatzeko zerbitzuei hurrengo hamarkadan.
Haur eta nerabe gutxiago
Azken bi hamarkadetako jaiotza-tasaren murrizketak arrastoa utziko du hurrengo hamarkada osoan.
Hego Euskal Herri osoan, 15 urtetik beherako biztanleria % 11,5 inguru murriztuko da. Halaber, 15 eta 19 urte bitarteko nerabeen taldeak ere behera egiten jarraituko du, % 8,4ko jaitsierarekin.
Ez da aldi baterako aldaketa. Jaiotzek hamabost urte baino gehiago daramatzate behera egiten Euskadin eta Nafarroan, eta joera ez da alderantzikatu. Horregatik, datozen hamar urteetan haurtzarora eta nerabezarora iritsiko den belaunaldi bakoitza aurrekoa baino txikiagoa izango da, eta piramide demografikoaren oinarria pixkanaka estutzen joango da.
2035ean, Euskadi eta Nafarroa osoko lau biztanletik batek baino gehiagok 65 urte edo gehiago izango ditu
Biztanleria gaztearen beherakadak ez du intentsitate bera izango bi lurraldeetan. Euskadik izango ditu jaitsierarik nabarmenenak, bai 15 urtetik beherakoen artean (- % 12,2), bai nerabeen artean (- % 10,1). Nafarroak ere biztanle gazteak galduko ditu, baina neurri apalagoan (- % 9,4 eta – % 3,6, hurrenez hurren), eta bi kasuetan belaunaldi berri bakoitza aurrekoa baino urriagoa izango da.
Haur eta nerabeen biztanleriaren beherakada jarraitu horrek, aurreikuspenen arabera, isla zuzena izango du bi lurraldeetako eskola-plazen plangintzan.
Hazten ari den belaunaldia ez da jaiotzen, iritsi egiten da
Joera aldatu egiten da 20 urtetik aurrera. 20 eta 24 urte bitarteko adin-tartea % 9,3 haziko da Hego Euskal Herri osoan; susperraldiaren lehen zantzu hori nabarmenagoa izango da Nafarroan (+ % 12,7) Euskadin baino (+ % 8,2).
Benetako aldaketa, ordea, 25 urtetik aurrera gertatzen da. 25 eta 34 urte bitarteko pertsonak izango dira egitura demografiko osoko hazkunderik handienaren protagonistak. Euskadin eta Nafarroan, oro har, 25-29 eta 30-34 urteko adin-tarteak % 17,8 eta % 20,3 haziko dira, hurrenez hurren.
Hazkunde hori ezin zaio jaiotza-tasari egotzi, 2035ean adin horiek izango dituztenak dagoeneko jaioak baitira. Azalpena ia erabat immigrazioan dago; izan ere, etorritakoak heldu gazteen eta lan egiteko adinean daudenen artean biltzen jarraitzen dute.
Joera bera ageri da bi lurraldeetan, baina intentsitate handiagoz Nafarroan. Han, 25-29 eta 30-34 urteko adin-tarteak % 21,8 eta % 25,8 haziko dira. Euskadin, berriz, % 16,5 eta % 18,4 egingo dute gora.
Proiekzioek, beraz, berresten dute belaunaldi-erreleboa ez dela batez ere jaiotzen araberakoa izango, kanpotik etorritako biztanleriaren araberakoa baizik.
Lan-merkatua mantendu egiten da
Lan egiteko adinean dagoen biztanleriaren bilakaerak laburbiltzen ditu Hego Euskal Herriko barne-desberdintasunak.
Oro har hartuta, demografikoki Hego Euskal Herria ia ez da aldatuko. 16 eta 64 urte bitarteko biztanleria ia egonkor mantenduko da hurrengo hamarkadan. Itxurazko egonkortasun horrek, ordea, konpentsazio-mekanismo bat ezkutatzen du.
Proiekzioek berresten dute, beraz, demografia-erreleboa ez dela batez ere jaiotzen araberakoa izango, kanpotik etorritako biztanleriaren araberakoa baizik
Nafarroak % 5 handituko du lan egiteko adinean dagoen biztanleria, eta Euskadik, berriz, % 1,2 galduko du. Nafarroako hazkundeak Euskadin aurreikusitako atzerakadaren zati handi bat konpentsatuko du; beraz, multzoak ez du ia aldaketarik izango.
Alde horrek, neurri handi batean, migrazio-fluxuei erantzuten die; izan ere, batez ere 25-34 urteko pertsonengan biltzen dira, lan-merkatuan parte-hartzerik handiena duten adin-tarteetan, hain zuzen. Nafarroak profil horretako biztanle gehiago jasotzen ditu proportzioan; Euskadik, berriz, ez du lortzen bere belaunaldi jendetsuenen zahartzea konpentsatzea.
Biztanleria aktiboaren eta adineko biztanleriaren arteko proportzio horrek eusten dio, gainera, pentsio-sistemari. Horrenbestez, Euskadiren eta Nafarroaren arteko norabide desberdineko bilakaera hori ez da datu hutsala.
Bestelako gizarte bat hamarkada bat barru
Eustaten eta Nastaten proiekzioek bi ibilbide desberdin deskribatzen dituzte, azkenean argazki bakarra osatzen dutenak.
Nafarroa azkarrago haziko da eta lan egiteko adinean dagoen biztanleria indartuko du; Euskadik, berriz, hazkunde neurritsuagoa izango du eta lurralderik zahartuena izaten jarraituko du.
Desberdintasun horiek gorabehera, bi lurraldeek joera bera izango dute. Haur gutxiago egongo dira, adineko askoz gehiago, eta gero eta mendekotasun handiagoa egongo da immigrazioarekiko, belaunaldi-erreleboari eta lan-merkatuari eusteko.
2035ean, Hego Euskal Herriaren eraldaketa nagusia ez da izango ia 100.000 biztanle gehiago izatea. Gaur egungoz bestelako piramide demografikoa duen gizarte bilakatzea izango da: oinarrian estuagoa, goialdean askoz zabalagoa eta, gero eta gehiago, kanpotik datozen pertsonek eutsia.
