Irakurketa denbora: 2 Minutu
Jean-Marc Pétillon (CNRS) eta Krista McGrath (ICTA-UAB) ikertzaileek gidatutako nazioarteko ikerketa talde batek frogatu du orain dela 20.000 urte Bizkaiko Golkoan bizi ziren gizakiek baleen hezurrekin tresnak egiten zituztela. Nature Communications aldizkarian argitaratutako aurkikuntza hori gizakien eta baleen arteko harremanen lekukotasunik zaharrena da, eta Lekeition dagoen Santa Katalina kobazuloan eta Bizkaiko Golkoaren inguruko beste aztarnategi batzuetan egin da. Ikerketak erakusten du gizakiak itsasoko ugaztun horietaz baliatu zirela bizirik irauteko baliabide gisa.
Ikertzaileek hezurretan landutako ia 200 objektu aztertu dituzte. Horietatik, 90 baino gehiago Lekeition aurkitu dira eta beste 83 kostaldeko hainbat aztarnategitan. Laginak identifikatu eta haien antzinatasuna zehazteko masa-espektrometria eta erradio-karbono bidezko datazioa erabili dituzte. Teknika horiei esker, hezurren jatorria eta adina zehatz-mehatz ezagutu ahal izan dituzte, eta orain dela 19.000 eta 20.000 urte bitartekoak direla egiaztatu da.
Baleen eta gizakien arteko harremana
Azterketak erakutsi duenez, aurkitutako hezurrak, gutxienez, bost balea espezieri dagozkie. Horien artean kaxalotea, balea arrunta, balea urdina eta balea grisa identifikatu dituzte. Espezie horietako gehienak, gaur egun ere, Bizkaiko Golkoan aurki daitezke, baina balea grisa Ipar Pazifikoan eta Artikoan bakarrik aurki daiteke gaur egun. Hortaz, ikerketak baleen banaketa geografikoan aldaketa handiak gertatu direla ondorioztatzeko ere balio izan du.
Hezurren analisi kimikoak iradokitzen du antzinako baleen elikadura-ohiturak ere aldatu egin direla. Horrek, nolabait, erakusten du baleen portaeran edo itsas ingurunean aldaketak gertatu direla milaka urteotan zehar. Aurkikuntza oso garrantzitsua da iraganeko itsas ekosistemen bilakaera ulertzeko eta kliman izandako aldaketek itsas-bizitzan izan duten eragina aztertzeko.
Ikerketak agerian uzten duenez, kostaldean bizi ziren giza taldeak baleen gorpuzkiak baliabide gisa erabiltzen zituzten. Baleak elikagai-iturri garrantzitsua ziren, baita olio eta hezurrak lortzeko ere. Baliabide horiek guztiak funtsezkoak izan ziren kostaldeko giza komunitateen biziraupenean. Tresnen egiturak erakusten du antzinako gizaki horiek teknika sofistikatuak garatu zituztela baleen hezurrak lantzeko, eta ezagutza hori belaunaldiz belaunaldi transmititu zutela.
Kostaldeko aztarnategi arkeologikoak oso zaurgarriak dira eta itsas mailaren igoeraren ondorioz desagertzen ari dira. Horregatik, gizakien eta itsas ugaztunen arteko antzinako harremanen aztarnak aurkitzea oso zaila da. Bizkaiko Golkoko aurkikuntza hau, beraz, salbuespenekoa da eta balio handia du zientzia-komunitatearentzat, batez ere Europako kostaldean gertatutako giza jardueren lekukotasuna ematen duelako.
Nazioarteko ikerketa
Ikerketa honetan hainbat erakunde parte hartu dute:
- Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Ingurumen Zientzia eta Teknologia Institutua (ICTA-UAB),
- Frantziako Ikerketa Zientifiko Zentro Nazionala (CNRS)
- Columbia Britainiarreko Unibertsitatea
Halaber, Aranzadi Zientzia Elkarteko Eduardo Berganza eta Jesús Tapia historialari euskaldunek ere parte hartu dute proiektuan, euskal lurraldearen garrantzia azpimarratuz giza historiaren ikerketan.
