Ingurumenean eragin kaltegarria duten industriei buruz pentsatzen dugunean, manufaktura-industria, energia-industria, garraio-industria edo elikagai-industria etortzen zaizkigu gogora. Hala ere, Merkataritza eta Garapenari buruzko NBEren Konferentziaren (UNCTAD) arabera, modaren industria munduko bigarren kutsatzailea da.

Eta hori kontuan hartzea komeni da Gabonetan bete-betean sartuta gaudela eta urtarrileko beherapenak ere hurbil direla aintzat hartzen badugu, hots, arropa gehien erosten den urte-sasoietako batean, hain zuzen ere.

Adibidez, galtza bakero edo jeans batzuk ekoizteko 7.500 litro ur behar dira, hots, pertsona batek zazpi urtean edaten duen kopuruaren baliokidea. Hori da UNCTADek egindako azterlan baten ondorioetako bat. Azterlan horrek erakusten duenez, modak ezarritako azken joerak jarraitzearen kostua arropa bakoitzeko ordaintzen dugun prezioa baino askoz garestiagoa da.

UNCTADek ezagutzera eman dituen datuen arabera, modaren sektoreak urtean 93.000 milioi metro kubiko ur erabiltzen ditu; bost milioi pertsonaren beharrak asetzeko adinako kopurua. Gainera, urtero milioi erdi tona mikro-zuntz isurtzen dira itsasora, hau da, hiru milioi petrolio-upel.

Hori guztia gutxi balitz, modaren industriak nazioarteko hegaldi eta itsas garraio guztiek batera baino karbono-emisio gehiago sortzen ditu, eta horrek eragin zuzena du klima-aldaketan eta berotze globalean.

Moda azkarra

Horren guztiaren erantzukizuna, hein handi batean, “moda azkarraren” ereduarena (fast fashion) da. Eredu horrek jantziak prezio baxuetan etengabe aldatzeko aukera eta arropa sarri erosi eta botatzeko adorea ematen die kontsumitzaileei. Hori guztia dela eta, 2000tik 2014ra bitartean, jantzien ekoizpena bikoiztu egin zen. 

Jantzien ekoizpena bikoiztu egin zen 2000tik 2014ra bitartean. Estatuan, pertsona bakoitzak batez beste 34 jantzi kontsumitzen ditu urtean, eta 12-14 kilo arropa botatzen ditu.

Nagusi den aipatu ereduak erostera, erabiltzera eta baztertzera animatzen du. McKinsey aholkularitza-enpresaren The State of Fashion 2019 txostenak dioenez, Erresuma Batuan egindako inkesta baten arabera, hiru emakume britainiar gaztetik batek “zaharkitutzat” jotzen ditu jantziak behin edo bitan erabili ondoren. Gaur egun, batez beste, duela hamabost urte baino % 60 arropa gehiago erosten dugu. Hala ere, arropa hori askoz denbora gutxiagoan mantentzen dugu.

Asociación Ibérica de Reciclaje Textilek (Asirtex) 2017an ezagutzera eman zituen datuen arabera, Estatuan, pertsona bakoitzak, batez beste, 34 jantzi kontsumitzen ditu urtean, eta 12-14 kilo arropa botatzen ditu aldi berean. Baztertutako arropa gehiena bigarren eskuko merkatuan saltzen da, baina pertsona/urte bakoitzeko 1,5 eta 2,5 kilo artean zuzenean zabortegian amaitzen da eta % 20 baino ezin da birziklatu lastairak betetzeko, akustiko termikoak eta trenkada isolatzaileak ekoizteko edo trapuak egiteko.

Horrek arrisku ekologiko bikoitza sortzen du, alde batetik, alferrikako hiperkontsumoa bultzatzen duten ohitura desegokiak sortzen ari direlako eta, bestetik, arropa merkea gero eta kalitate okerragoko lehengaiekin egiten delako. Azken horrek arroparen birziklatzea zaildu edo eragozten du.

Aditu askoren ustez, NBEkoak barne, joera horrek eragin negatibo ugari ditu gizartean, ekonomian eta ingurumenean. Horregatik arropa ahalik eta modu iraunkor eta etikoenean ekoiztea bermatzearen garrantzia azpimarratzen dute.

Berrikuntza eta jasangarritasuna

Estatistikak gorabehera, moda-ekoizleek eta -kontsumitzaileek gero eta garbiago dute industriak aldatu egin behar duela eta, hori dela eta, hainbat konpainia jasangarritasunaren printzipioak bere negozio-estrategietan barneratzen hasi dira. 

Greenpeacek ibaien eta ozeanoen ehun-kutsadura saihesteko egin zuen Detox bezalako kanpainek edo #Nork egin du nire arropa mugimenduek lortu dute munduko erosle askok, arropa erosi aurretik, arretaz aztertzea jantzien etiketak. Kontsumitzaileek gero eta kezka handiagoa azaltzen dute euren erabakiek gizartean izan dezaketen eraginaz.

Irtenbiderik onena: armairu txikiagoa izatea eta ekonomia zirkularra praktikatzea, edo, beste era batera esanda, jasangarritasunaren hiru ardatzak jarraitzea: birziklatzea, berrerabiltzea eta murriztea. 

Hala, eta kontsumitzaileen presioari esker, moda-fabrikatzaile handien herena (150 moda-marka baino gehiago ekoizten dituzte) joan den abuztuaren 26an bildu zen Miarritzen, Fashion Pact izeneko hitzarmena aurkezteko. 

Txostenak hiru ekintza-maila ezartzen ditu: nazioarteko hitzarmenetara egokitzea, kutsadura arintzeko eta berotze globala mugatzeko; biodibertsitatea galtzearen kurba alderantzikatzea; eta ozeanoen kutsadurari aurre egitea, material sintetikoen mikrozuntzak murriztuz eta ibaietara eta ozeanoetara produktu kimikorik isurtzen ez duen ekoizpena sustatuz. 

Greenpeacek azaltzen duenez, lehengaien gaiari dagokienez, poliesterraren ingurumen-inpaktua oso handia da, petroliotik lortzen delako. Aldiz, kotoia, lihoa edo artilea bezalako lehengaien kasuan, ingurumen-inpaktua askoz txikiagoa da. Izan ere, Greenpeacen ustez, Miarritzeko akordioak beste “arazo handi” batez ahazten da: hondakinen kudeaketa, alegia. Ildo horretan, talde ekologistaren ustez, ekoizpen-katearen amaiera ere ehungintza-industriaren ardura izan beharko luke, adibidez, ontziekin gertatzen den bezala.

Zorionez, zenbait multinazional handi dendetan arropa zaharra botatzeko edukiontziak jartzen hasiak dira eta, zenbait kasutan, deskontuak eskaintzen dituzte etorkizuneko erosketa baterako. Era berean, konpainia txikiago batzuek bat egin dute mugimenduarekin, jantzien industria aldatzeko eta negozio-eredu jasangarria ezartzeko. 

Gutxiago gehiago da

Txikizkako denda batzuek industriak ingurumenari kalte gutxiago egiteko hartutako neurriez gain, esan daiteke, azken finean, modaren industria benetan jasangarria egiteko modu bakarra hondakinen kultura ezabatzea dela. 

McKinsey aholkularitza-enpresaren The State of Fashion 2019 txostenaren arabera, gaur egun, pertsona bakoitzak, batez beste, duela 15 urte baino 60 zentimo gehiago gastatzen ditu arropa erosten eta, aldi berean, orduan botatzen zuenaren erdia botatzen du orain.

NBEko ingurumen-bulegoaren ustez, arropa hobeto zaintzearen eta birziklatze- eta itzultze-programen bidez kontsumo-moduen aldaketa sustatuko balitz, emaitza hobeak lortzeko aukera izango litzateke. Aldi berean, jantzi edo arropa bakoitzaren erabilera denbora bikoiztuko bagenu modako industriak sortzen dituen berotegi-efektuko gasen emisioak erdira murriztuko lirateke.

Nolanahi ere, hori gerta dadin, saltzaileek eta kontsumitzaileek uko egin beharko liokete “erosi, erabili eta bota” ereduari, eta onartu beharko lukete, planetaren mesederako eta modari dagokionez, gutxiago gehiago dela.

Horrela, irtenbiderik onena honako hau litzateke: armairu txikiagoa izatea eta ekonomia zirkularra praktikatzea, edo, beste era batera esanda, jasangarritasunaren hiru ardatzak jarraitzea: birziklatzea, berrerabiltzea eta murriztea.

Nola murriztu zure armairuaren ingurumen-inpaktua

Hainbat gazte moda azkarraren zale bihurtu dira. Gazte askok jada ez dute euren arropa baloratzen, erosi eta bota egiten dute. Prezioak eta kalitateak gainbehera doazen heinean, bitan pentsatu gabe eros daiteke arropa berria. Baina kontsumismoko espiral hori hautsi daiteke lehendik dagoen arroparekiko harremana bitan pentsatzen bada.

• Zaindu zure arropa. Jantziak urtebetez edo bi urte gehiagoz mantentzen baditugu, CO2 emisioak % 24 murrizten dira. Dirua aurrezteaz gain, ura eta lehengaiak ere aurrezten dira. Kimikariek eta pestizidek ibaiak, lurzorua eta basa-bizitza kaltetzea saihesten da, eta erregai fosilen erabilera ere murrizten da.

• Lehengai ekologikoak. Hobe kotoi organikoa, poliester birziklatua, tentzela, banbua eta abar, edo ehun birziklatuetatik datozen ehun ekologikoak erosten badira.

• Kilometro 0. Saltokitik gertu egindako arropak CO2 gutxiago sortzen du.

• Tindagai naturalak. Batzuetan, ehun ekologiko bat galdu egiten da kolorea aldatzeko tindagai kimiko bat aplikatu zaiolako.  

• Erantzukizun soziala. Ahal izanez gero, ingurumen-erantzukizuneko politika duten markak aukeratu. 

• Kalitatezko arropa. Kalitate handiagoa duten jantziek gehiago irauten dute eta, ondorioz, jasangarriagoak dira. 

• “Esker oneko” jantziak. Arropa bati lotutako energia-kontsumoaren % 80 inguru arropa erosi duen pertsonaren ardura da, eta arropa garbitzeko moduarekin zerikusia du. Garbitu gabe denbora eman dezaketen eta erraz garbi daitezkeen jantziak aukeratu behar dira.

• Saldu osteko zerbitzua. Ohikoa ez den arren, gero eta gehiago dira doako konponketa-zerbitzua eskaintzen duten enpresak. 

• Bigarren eskukoa. Jantzirik jasangarriena jada ekoiztuta dagoen jantzia da; beraz, jada gustuko ez duzun arropa baduzu, zaborrera bota beharrean hobe, oparitzen edo birziklatzen baduzu, eta, ahal den guztietan, bigarren eskuko dendetan erosi. 

• DIY. Joskintza ikasteak eta arropa konpontzeak hondakinak baliozko objektu bihurtzen ditu.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Gune honek Akismet erabiltzen du zaborra murrizteko. Ikusi nola prozesatzen diren zure erantzunen datuak.