Gasteizen 12 eta 35 urte bitarteko 65.976 gazte bizi dira; biztanleriaren % 25 dira, eta 2024an baino % 2,5 gehiago. Hala jasotzen du hiriko Gazteen Errealitatearen Behatokiaren azken txostenak. Gazteen arazo nagusietako bat emantzipazioa da, eta gehienentzat prozesu zaila izaten jarraitzen du. Arabako 18 eta 34 urte bitarteko gazteen % 32,4 baino ez dira bizi familia-etxetik kanpo, eta Arabako hiriburuko batez besteko alokairua hilean 753,9 eurora iristen da.
Hiriko gazte-kopurua handitzen ari da 2021etik, orduan 59.587 pertsona baitziren. 2025ean, gazteen kopuruak gora egin zuen adin-tarte guztietan, eta, taldearen barruan, 25 urtetik beherakoek pisu handiagoa hartu dute 25 eta 35 urte bitartekoen aldean, txostenaren arabera. Gasteiz, oro har, zahartzen ari da.
Hamar gaztetik ia hiru (% 29,33, 19.345 pertsona) Espainiatik kanpo jaio dira. Gehienak Hego Amerikatik eta Magrebetik datoz, 12.669 guztira. Kolonbia, Maroko eta Venezuela dira jatorri nagusiak.
Duela hamar urte, Arabako 18 eta 34 urte bitartekoen % 41,1 bizi ziren familia-etxetik kanpo. Gaur egun, % 32,4 dira, ia bederatzi puntu gutxiago.
Gazte gehien bizi diren auzoak Arriaga-Lakua (7.500 baino gehiago), Zabalgana eta Sansomendi dira. Hala ere, ez dira gazte-proportzio handiena dutenak; adibidez, Alde Zaharreko bizilagunen % 31k 12 eta 35 urte bitartean dituzte, eta Goikolarran eta Eharin, % 30ek. Txostenak bi datu horiek kontuan hartzea gomendatzen du, gizarte-etxeetako eskaintza eta etxebizitza-politikak planifikatzeko orduan.
18 eta 24 urte bitartekoen % 6,4 soilik bizi da etxetik kanpo
Emantzipazioa da azterlanak nabarmentzen duen erronka nagusia. Duela hamar urte, Arabako 18 eta 34 urte bitartekoen % 41,1 bizi ziren familia-etxetik kanpo. Gaur egun, % 32,4 dira, ia bederatzi puntu gutxiago. Euskadi osoan, tasa % 32,1ekoa da.
Adinaren arabera, Euskadiko 30 eta 34 urte bitartekoen % 71,4 bizi dira gurasoen etxetik kanpo; 25 eta 29 urte bitartekoen artean, % 30,4 dira, eta 18 eta 24 urte bitartekoen artean, berriz, % 6,4. Txostenak azken datu hori ikasketen luzapenarekin lotzen du.
Euskadiko emakume gazteak gizonak baino gehiago emantzipatzen dira (% 36, gizonen % 28,2ren aldean), baina tasa 2022ko % 41,9tik jaitsi egin da. Txostenaren arabera, lan-prekaritateak eta nahi gabeko lanaldi partzialeko enpleguak azal dezakete beherakada hori.
Arabako 16 eta 29 urte bitarteko gazteen langabezia-tasa azken hamarkadako baxuena da.
Enpleguak hobera egin du. Araban, 16 eta 29 urte bitartekoen okupazio-tasa 2015eko % 38,5etik 2025eko % 48,3ra igo da. Langabezia-tasa % 29,3tik % 9,7ra jaitsi da, serie osoko mailarik baxuena.
Sexuen arteko arrakalak bere horretan jarraitzen du. 2025eko abenduan, 2.722 emakume gazte zeuden langabezian erregistratuta Lanbiden, 1.933 gizonen aldean; gainera, adin-tarte guztietan emakume gehiago zeuden. Txostenak emakumeen enpleguaren prekaritate handiagoari, lanaldi partzialari eta behin-behinekotasunari egozten die alde hori.
Alokairu garestiagoa
Gasteizko merkatu libreko batez besteko alokairua hilean 753,9 eurora iritsi zen 2025eko hirugarren hiruhilekoan. Aurreko urteko epe berean baino % 4,5 gehiago da, eta 2016ko 565 euroak baino % 33,4 gehiago. Hiria eremu tentsionatu izendatu zuten 2026an.
Prezio hori Arabako batez bestekoaren (% 717,8 euro) gainetik dago, eta Euskadikoaren (% 791,8 euro) azpitik.
Erostea ere ez da merkeagoa. Bigarren eskuko etxebizitzen prezioa % 9,68 igo zen 2024ko lehen hiruhilekotik 2025eko lehen hiruhilekora bitartean, metro karratuko 2.620,44 eurora iritsi arte. Etxebizitzaren Euskal Behatokiak 36 urtetik beherako 5.023 etxebizitza-eskatzaile zenbatu zituen 2025eko azken hiruhilekoan, aurreko urteko epe berean baino % 2,66 gehiago.
Gasteizko batez besteko alokairua % 33,4 igo da 2016tik, eta hilean 753,9 eurora iritsi da.
Bien bitartean, behera egin dute alokairurako laguntza autonomikoen eskaerek. Emantzipa programak —etxebizitza-gastuak egiaztatzen dituzten 23 eta 29 urte bitarteko gazteei hilean 300 euro ematen dizkienak— 636 eskaera jaso zituen Araban 2025ean, 2024ko 1.260en aldean. Euskadi osoan, eskaerak % 52,6 gutxitu dira.
Gaztelagunek, 18 eta 35 urte bitarteko gazteentzako alokairurako laguntzak, 895 eskaera jaso zituen Araban, 2024ko 1.080en aldean. Euskadin % 19 jaitsi zen. Txostenak ez du beherakada horien arrazoirik zehazten.
Prestakuntza gehiago
Prestakuntzak ere gora egin du. Arabako 2024ko datuen arabera, 25 eta 29 urte bitarteko 8.446 gaztek dituzte goi-mailako ikasketak; emakumeak (4.526) gizonak (3.920) baino gehiago dira. Txostenak ohartarazten du kualifikazio handiagoak ez duela beti enplegu egonkorra bermatzen, ezta emantzipazioa ere.
Ikasketa-maila aldatu egiten da adinaren arabera. Goi-mailako ikasketak dira hedatuenak Arabako 16 eta 29 urte bitarteko gazteen artean (19.566 pertsona). 16 eta 19 urte bitartekoen artean, bigarren hezkuntzako lehen etapa da nagusi (6.626 gazte); bigarren etapako ikasketek, berriz, 20 eta 24 urte bitartekoen artean dute kopururik handiena (6.387). Lanbide Heziketak egonkor jarraitzen du adin-tarte guztietan, eta guztira 9.981 tituludun biltzen ditu.
Ibilbideak ere desberdinak dira sexuaren arabera. Txostenak adierazten du gizon eta emakume gazteek lanbide-ikasketa desberdinak aukeratzen dituztela, eta emakumeak gehiengoa direla goi-mailako hezkuntzan. Oinarrizko mailetan kontrakoa gertatzen da: gizonen kopuruak emakumeenak baino handiagoak dira. Lehen mailako ikasketak soilik dituzten gazteak 233 dira 16 eta 19 urte bitartean, 302 dira 20 eta 24 urte bitartean, eta 517 berriz 25 eta 29 urte bitartean. Txostenak ikasketak goiz uztearekin lotzen du bilakaera hori, baita horrek lan- zein emantzipazio-aukeretan dituen ondorioekin ere.
Udal Psikoaholkularitzak, 14 eta 30 urte bitarteko gazteentzako doako zerbitzuak, 2.274 kontsulta artatu zituen 2025ean. Txostenak erreferentziatzat hartu du zerbitzu hori, udalerrian gazteen osasun mentalari buruzko datu ofizialik ez dagoelako. Arrazoi ohikoenak harreman pertsonaletako zailtasunak (% 46), bizi-etapari dagozkion arazoak (% 29) eta arazo psikopatologikoak (% 14) izan ziren.
Txostenaren ondorioen arabera, beharrezkoa da kalitatezko enplegurako eta etxebizitzarako sarbidea hobetzeko politikak sustatzea, arreta psikologikoa indartzea eta desgaitasuna aitortuta duten gazteei laguntzak bermatzea. Azken horiek kolektiboaren % 2,28 dira.
