‘Hormigoizko Mugak‘ proiektuak hamar urte bete ditu. Denbora horretan, 400 gaztek 30 bat bunker frankista berreskuratu dituzte dagoeneko Nafarroako Pirinioetan. Aste honetan amaituko dira Baztango Alkurruntzeko gotorlekuan egiten ari diren lanak, eta horiekin itxiko da aurtengo udako programa.
Nafarroako Memoriaren Institutuak eta Nafarroako Gazteriaren Institutuak urtero antolatzen dituzte auzolandegi hauek. Abuztuko lehen hamabostaldian, Lesakan egin zen jarduera, eta Ana Ollo lehendakariordeak parte-hartzaileak bisitatu zituen. Proiektua Memoria eta Bizikidetza, Kanpo Ekintza eta Euskarako Departamentuaren estrategiaren barruan kokatzen da.
Estrategia horrek sentsibilizazioa eta gazteekin egindako zuzeneko lana uztartzen ditu, bi ildo paraleloren bidez: Memoria Eskolak egitasmoak iraganaren transmisio elkarrizketatuan jartzen du arreta; Memoria Lekuak programak, berriz, transmisio hori errepresio-guneetara bertara eramaten du.
400 gazte 2017tik
Aurtengo udan bi txanda egin dira. Abuztuaren 1etik 15era, 25 gaztek Agiña mendian lan egin zuten, Lesakan. Abuztuaren 16tik 30era, beste 25 gazte Alkurruntzera joan ziren, Baztanera.
Lan horiek ez dira sarbide nahiz begiratokietako landaredia eta lurra garbitzera mugatzen. Boluntarioek, gainera, lehendik dauden ibilbideen seinaleztapena hobetzen dute, Donibane IKrekin elkarlanean. Bertako ikasleek Lesaka-Oiartzun eta Otsondoko ibilbideetan jarriko diren zutoinak fabrikatu dituzte.
400 gaztek 30 bat bunker frankista berreskuratu dituzte dagoeneko Nafarroako Pirinioetan
Beste lan aipagarri da bunker horietako askoren idazkiak biltzea eta horien inbentarioa egitea. Batez ere, eraikuntzan parte hartu zuten gizonen izenak eta datak jasotzen dira. Horietako asko presoak eta errepresaliatuak izan ziren, eta Langileen Batailoietan sartu zituzten lehenengo fase horretan.
Ia 2.000 gotorleku Nafarroan
Nafarroako mugan ia 2.000 gotorleku daude, Pirinioetako mendikate osoan dauden 10.000 baino gehiagorekin alderatuta. Erregimen frankistak eraiki zituen, azkenean iritsi ez zen aliatuen edo errepublikanoen inbasio bati aurre egiteko.
Bigarren fasean aurreikusitako 2.884 eraikuntzetatik, 1.836 eraiki ziren. Beste 1.047 eraiki gabe geratu ziren.
2017tik, boluntarioek gotorlekuak berreskuratu dituzte, besteak beste, Auritz, Igal, Erratzu, Bera, Lesaka, Eugi eta Izaba udalerrietan. Proiektua Nafarroako Memoriaren Institutuak eta Nafarroako Gazteriaren Institutuak finantzatzen dute elkarlanean, eremu bakoitzeko tokiko erakundeen lankidetzarekin.
Boluntariotza-auzolandegien hamarkada
- 2017-2018: 18 eta 29 urte bitarteko gazteak, Hego Korea, Italia, Frantzia, Belgika eta Errusiako parte-hartzaileekin
- 2019: 15 eta 17 urte bitarteko adingabeak lehen aldiz sartu ziren
- 2020: Auzolandegi bakarra pandemiaren ondorioz, Nafarroako eta EAEko 18 eta 24 urte bitarteko gazteekin
- 2021: Estatuko bi txanda (25 lagunekoak), 15-17 urteko eta 18-24 urteko taldeekin
- 2022: Hiru txanda, Frantzia, Italia, Mexiko eta Turkiako parte-hartzaileekin
- 2023-2025: Urtean bi edizio, estatuko 15 eta 17 urte bitarteko adingabeekin
- Nafarroako gotorlekuak: Ia 2.000, Pirinio osoan dauden 10.000tik gora gotorlekuren barruan
- Eraikuntza: 115 gotorleku 1940ra arte eta 1.836 gotorleku 1955era arte (aurreikusitako 2.884etatik)
