Irakurketa denbora: 3 Minutu
Bizkaiko Foru Aldundiak antolatzen duen ‘Ibilbide historikoak’ programaren XV. edizioak herrialdeko ondare arkeologiko eta historikoa ezagutzeko bederatzi kultur-ibilbide desberdin eskainiko ditu iraila bitartean. Aurtengo edizioaren nobedade nagusia Basaurin den Finaga multzo kulturala da. Programa hiru gai-multzotan egituratzen da: burdinolen ibilbideak, ibilbide arkeologikoak eta Zin-bideak. Burdinolen ibilbideak ekainean eskainiko dira eta honako ibilbide hauek hartzen ditu: Barbadun ibaiaren ibilbidea eta Lea ibaiaren ibilbidea. Ibilbide arkeologikoak, berriz, uztailean eta abuztuan eskainiko dira eta honako ibilbide hauek hartuko ditu: Tribisburuko nekropoli erromatarra, Katillotxu estazio megalitikoa, Foruko herrixka erromatarra, Ereñozar gaztelua, Arrolako oppiduma eta Finagako multzo kulturala. Azkenik, zin-bideen ibilbidea irailean eskainiko da. Ibilbide hau hiru etapatan banatuko da. Lehenak, Bilbo eta Larrabetzu artekoak, 17 kilometro izango ditu. Bigarrenak Larrabetzu eta Gernika artean dauden 18 kilometroak batuko ditu eta, amaitzeko, azken etapak Gernika eta Bermeo lotuko ditu 20 kilometroko ibilbide batean.
Bisita guztiak doakoak izango dira eta bizkaikoa.bizkaia.eus webgunean edo 688 856 689 telefonoan lor daiteke horien inguruko informazio guztia.
Burdinolen ibilbideak
Ekainean izango diren burdinolen ibilbideek Kultur Ondasun gisa aitortutako bi gune bisitatzeko aukera emango dute: Enkarterrietako Barbadun ibaia eta Lea Artibaiko Lea ibaia. Bizkaiko industriaurreko historia ibaien arroei, inguruko baso- eta mineral-aberastasunari eta espiritu berritzaile eta ekintzaileari lotuta dago.
Lehenengo ibilbidean Sopuertako Llantadako burdinola; Galdameseko El Valle burdinola, Ballibian burdinola eta errota eta La Olla burdinola eta errota; eta, Muskizen dagoen El Pobal burdinola bisitatuko dira. Azken hau Bizkaian bista daitekeen burdinola-museo bakarra da eta makineria guztia martxan mantentzen du.
Bigarren ibilbideak, berriz, Aulesti, Gizaburuaga, Amoroto, Mendexa eta Lekeitio udalerriak zeharkatuko ditu. Ibilbidean zehar, honako eraikin hauek bisitatu ahal izango dira: Aulestiko Dorrea, Torreko errotaren azpiegitura hidraulikoa, Bengoleako dorretxea, Erezako errota eta burdinola, Oleta-Lariz presa, Zubieta jauregia, Marierrota errota, Isuntzako ontziolak eta Uriarte dorretxea.
Ibilbide arkeologikoak
Uztaila eta abuztuaren programa arkeologikoak Urdaibai eta Bizkaiko 5.000 urteko historia ezagutzeko aukera emango du, Neolitikotik Erdi Arora arte. Bisitariek sei aztarnategi desberdinen artean aukera dezakete, batzuk errealitate birtualeko esperientziekin eta arkeologia-taldeak lanean ikusteko aukerarekin.
Arratzuko Arrolako Oppidumak K.a. IV. mendeko herriaren birsorkuntza birtuala eskaintzen du, Kantauri ekialdeko erromatarren aurreko kokaleku garrantzitsuenetakotzat jotzen dena. Foruko erromatar herrixkak ere badu birsortze birtuala eta Tourseko San Martin eliza bisitatzeko aukera ematen du. Eliza horrek foro erromatarraren aztarnak ditu, kristalezko zoruaren azpian.
Beste geldialdietan Bermeoko Tribisburu Nekropolia sartzen da, erromatarren garaiko hileta-errituak erakusten dituena; Ereñoko Ereñozar Gaztelua, XI. eta XIII. mendeen artean aktiboa; eta Katillotxuko Estazioa Megalitikoa, dolmen eta tumuluen bidez historiaurreko hileta-ohiturak ezagutzeko aukera ematen duena.
Finaga, berrikuntza arkeologikorik handiena
Finagako Kultur Multzoa edizio honen nobedade nagusia da. Basauriko Malmasín mendiaren hegalean kokatuta, gune historiko honek Euskadiko sekuentzia historikorik garrantzitsuenetako bat eskaintzen du. Multzoan ermita bat dago, Euskadin gorde den kristau kultuko lehen tenpluetako bat. Era berean, hilobiratzeak dituen nekropoli bat dago, erromatarren aurreko garaitik XI. mendera arteko hilobiratzeak dituena.
Zin-bideak Bizkaiko Jaunak Foruak zin egiteko zeharkatu ohi zituen tokiak ezagutzeko aukera emango du. Parte-hartzaileek ibilbidea hiru egunetan oinez edo goizeko egun batean autobusez osatu dezakete.
